Markanın İptali: Kullanılmayan Markanın TÜRKPATENT Yoluyla İptali ve Güncel Süreç

Markanın iptali hakkında hızlı cevap

Markanın iptali nedir? Markanın tescilden sonra ortaya çıkan bir nedenle, tescilli olduğu mal veya hizmetlerin tamamı ya da bir bölümü bakımından sona erdirilmesidir. Kullanılmama nedeniyle iptalde temel kural, markanın tescil tarihinden itibaren beş yıl içinde Türkiye’de ciddi biçimde kullanılmaması veya kullanımına kesintisiz beş yıl ara verilmesidir.

10 Ocak 2024 sonrasında nereye başvurulur? Yeni marka iptal talepleri TÜRKPATENT’e yapılır. Kurum kararına iki ay içinde Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kurulu nezdinde itiraz edilebilir; Kurulun nihai kararına karşı iki ay içinde Ankara Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Birkaç fatura markayı kurtarır mı? Otomatik olarak hayır. Faturaların sayısı, tarihi, tutarı, alıcıları, ürünle bağlantısı, markanın faturada veya başka delillerde görünmesi ve işlemlerin gerçek bir pazar faaliyeti oluşturup oluşturmadığı birlikte değerlendirilir. Sadece iptali önlemek için düzenlenen göstermelik faturalar ciddi kullanım sayılmaz.

1. Markanın iptali nedir?

Markanın iptali, geçerli biçimde tescil edilmiş bir markanın, tescilden sonra ortaya çıkan veya devam eden bir sebep nedeniyle korumasının sona erdirilmesidir. İptal kararı markanın bütün mal ve hizmetleri için verilebileceği gibi yalnızca kullanılmayan ya da iptal sebebinin gerçekleştiği belirli mal ve hizmetler için de verilebilir.

İptal, markanın tescil belgesinin süresi dolduğu için kendiliğinden sona ermesinden veya marka sahibinin haktan vazgeçmesinden farklıdır. Burada üçüncü bir kişinin talebi üzerine TÜRKPATENT, SMK m. 26’daki şartların gerçekleşip gerçekleşmediğini inceler ve gerektiğinde markayı sicilden kısmen veya tamamen çıkarır.

Uygulamada “marka iptal davası” ifadesi hâlen sık kullanılmaktadır. Ancak 10 Ocak 2024’ten sonra yeni bir iptal talebi bakımından doğru ilk adım, doğrudan dava açmak değil TÜRKPATENT’e marka iptal başvurusu yapmaktır. Mahkeme aşaması, Kurum içi itiraz tamamlandıktan sonra YİDK’nın nihai kararının denetlenmesi amacıyla gündeme gelir.

2. Marka hükümsüzlüğü ile markanın iptali arasındaki fark nedir?

Marka hükümsüzlüğü ile markanın iptali aynı hukuki kurum değildir. Ayrım; sebebin ne zaman doğduğu, hangi merciin karar verdiği ve kararın hangi tarihten itibaren sonuç doğurduğu bakımından önemlidir.

Örneğin bir işaret baştan itibaren ayırt edici değilse veya önceki bir hakla karıştırılma ihtimali taşıyorsa mesele hükümsüzlük olabilir. Buna karşılık marka tescil edildiğinde geçerli olduğu hâlde beş yıl kullanılmamışsa mesele iptaldir. Yanıltıcılık bakımından da zaman ayrımı önemlidir: işaret başvuru anında yanıltıcıysa hükümsüzlük; tescilden sonraki kullanım biçimi halkı yanıltır hâle gelmişse iptal gündeme gelebilir.

3. Hangi durumlarda bir marka iptal edilebilir?

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 26. maddesine göre başlıca dört iptal sebebi vardır:

1. Kullanmama: SMK m. 9’daki beş yıllık ciddi kullanım yükümlülüğünün yerine getirilmemesi.
2. Jenerikleşme: Marka sahibinin davranışları veya gerekli önlemleri almaması sonucunda markanın, tescilli olduğu mal veya hizmetlerin yaygın adı hâline gelmesi.
3. Yanıltıcı kullanım: Marka sahibinin veya izin verdiği kişinin kullanımının, mal ya da hizmetin niteliği, kalitesi veya coğrafi kaynağı konusunda halkı yanıltması.
4. Garanti veya ortak markanın teknik şartnameye aykırı kullanımı: SMK m. 32’deki kuralların ihlali.

Bu sebeplerden en sık karşılaşılanı markanın kullanılmaması nedeniyle iptaldir. Çünkü marka sicilinde bulunmak tek başına yeterli değildir; markanın ticari hayatta, tescil kapsamındaki mal veya hizmetler için, kaynak gösterme işlevini yerine getirecek biçimde kullanılması gerekir.

4. Beş yıl boyunca kullanılmayan markanın iptali

SMK m. 9’a göre marka, tescil tarihinden itibaren beş yıl içinde haklı bir sebep olmaksızın tescilli olduğu mal veya hizmetlerde Türkiye’de ciddi biçimde kullanılmazsa iptal edilebilir. Aynı sonuç, daha önce kullanılan bir markanın kullanımına kesintisiz beş yıl ara verilmesi hâlinde de doğar.

Bu düzenlemenin amacı, marka sicilinin yalnızca başkalarının önünü kesmek için elde tutulan ve ekonomik hayatta karşılığı bulunmayan kayıtlarla dolmasını önlemektir. Marka hakkı sahibine tekel niteliğinde önemli yetkiler verir; buna karşılık sahibinden markayı gerçekten pazarda kullanması beklenir.

Beş yıllık sürenin dolması markayı kendiliğinden sicilden düşürmez. İlgili kişinin TÜRKPATENT’e iptal talebinde bulunması gerekir. Talep olmadığı sürece marka sicilde görünmeye ve üçüncü kişiler bakımından hukuki risk yaratmaya devam edebilir.

5. Beş yıllık sürenin başlangıcı nasıl hesaplanır?

Kanundaki başlangıç noktası markanın tescil tarihidir. Başvuru tarihi, bülten yayım tarihi veya yenileme tarihi beş yıllık süreyi başlatan ya da yeniden başlatan tarih değildir. Bu nedenle ilk adım, TÜRKPATENT sicilinden markanın tescil tarihini ve tescil kapsamındaki mal ve hizmetleri kesin olarak belirlemektir.

Örnek: Marka 18 Nisan 2020’de tescil edilmiş ve bu tarihten sonra hiç ciddi biçimde kullanılmamışsa, kural olarak 18 Nisan 2025’ten sonra kullanmama nedeniyle iptal talebi gündeme gelebilir. Marka 2020–2022 arasında kullanılmış, sonra kullanım tamamen durmuşsa, kesintisiz beş yıllık ara kullanımın fiilen sona erdiği tarihten itibaren değerlendirilir.

Markanın on yıllık koruma süresinin yenilenmesi, kullanmama bakımından yeni bir beş yıllık hoşgörü süresi yaratmaz. Sicil kaydı yenilenebilir; fakat gerçek kullanım yükümlülüğü devam eder.

6. “Ciddi kullanım” ne anlama gelir?

Ciddi kullanım, markanın yalnızca kâğıt üzerinde değil, ilgili mal veya hizmetler için gerçek bir pazar oluşturmak ya da mevcut pazarı korumak amacıyla ticari hayatta kullanılmasıdır. Kullanımın markanın temel işlevini, yani tüketiciye mal veya hizmetin hangi işletmeden geldiğini gösterme işlevini yerine getirmesi gerekir.

Ciddi kullanım için kanunda sabit bir asgari ciro, fatura sayısı veya satış adedi yoktur. Kullanım; sektörün yapısı, ürünün fiyatı, pazarın büyüklüğü, işletmenin ölçeği, satışların sürekliliği ve coğrafi kapsamı birlikte değerlendirilerek belirlenir. Niş ve yüksek bedelli bir endüstriyel ürün için az sayıdaki satış ciddi olabilirken, hızlı tüketim ürününde aynı miktar göstermelik kalabilir.

Kullanımın yoğun olması şart değildir; ancak ekonomik açıdan gerçek, dış dünyaya yansıyan ve markanın tescil kapsamındaki mal veya hizmetlerle bağlantısını gösteren bir faaliyet bulunmalıdır. İşletme içi hazırlıklar, basılmamış etiket taslakları, yalnız şirket içi yazışmalar veya gelecekte kullanma niyeti kural olarak yeterli değildir.

7. Sembolik veya yalnızca markayı ayakta tutmak amacıyla yapılan kullanım yeterli midir?

Hayır. Sadece iptal riskini bertaraf etmek için oluşturulan yapay, küçük ölçekli ve ekonomik gerekçesi bulunmayan işlemler ciddi kullanım sayılmaz. İptal talebinden kısa süre önce aynı gruptaki şirketlere kesilen birkaç fatura, olağan piyasa koşullarından kopuk işlemler veya ürünün gerçekten teslim edildiği gösterilemeyen belgeler şüphe yaratır.

Bununla birlikte “az satış her zaman göstermeliktir” şeklinde mekanik bir kural da yoktur. TÜRKPATENT ve mahkeme; faturaların gerçekliğini, müşteri çeşitliliğini, ödeme ve teslim kayıtlarını, ürünün pazardaki niteliğini, satışların dönem içindeki dağılımını ve diğer delillerle uyumunu birlikte değerlendirmelidir. Önemli olan kullanımın ticari hayatın olağan akışına uygun olup olmadığıdır.

8. Markanın hangi mal ve hizmetlerde kullanılması gerekir?

Kullanım, markanın tescil edildiği somut mal ve hizmetler için gerçekleşmelidir. Nice sınıf numarası tek başına koruma kapsamını belirlemez. Aynı sınıfta yer alan her ürün birbirinin yerine geçmediği gibi, farklı sınıflardaki mal veya hizmetlerin benzer sayılması da kullanmama bakımından kullanımın kapsamını genişletmez.

Örneğin 30. sınıfta yalnız “çikolata” için tescilli bir markanın kahve, bisküvi veya baharat üzerinde kullanılması, salt bu ürünler de 30. sınıfta bulunduğu için çikolata bakımından kullanım sayılmaz. Tescil listesinde hangi ifadelerin yer aldığı ve fiilî kullanımın hangi ürüne yöneldiği tek tek incelenir.

9. Marka tescilli olduğu malların yalnızca bir kısmında kullanılıyorsa ne olur?

Marka geniş bir liste için tescilli, fakat yalnızca listenin bir bölümünde ciddi biçimde kullanılıyorsa kısmi iptal söz konusu olur. Kullanımı kanıtlanan mal veya hizmetler bakımından tescil korunabilir; kullanılmayanlar sicilden çıkarılır.

Örneğin bir marka 9. sınıfta güvenlik kameraları, televizyonlar, ses sistemleri, bilgisayar yazılımları ve alarm cihazları için tescilli olduğu hâlde yalnız güvenlik kamerası ve alarm sistemi pazarında kullanılıyorsa diğer ürünler bakımından iptal riski vardır. Marka sahibinin bir ürün grubundaki kullanımı, tescil listesinin tamamını otomatik olarak kurtarmaz.

10. Markanın tescilli olduğu üründen farklı ürünlerde kullanılması iptali önler mi?

Kural olarak hayır. Marka hangi mal veya hizmet için tescil edilmişse kullanımın o mal veya hizmette gerçekleşmesi gerekir. Benzer, tamamlayıcı veya aynı sınıfta yer alan başka bir üründeki kullanım, tescilli ürün bakımından ciddi kullanım yerine geçmez.

Marka 25. sınıfta giyim eşyaları için tescilli, ancak yalnız 30. sınıftaki çikolatalarda kullanılıyorsa 25. sınıftaki tescil bu kullanımla korunmaz. Marka ayrıca 30. sınıfta tescilli ise çikolata kullanımının o tescil veya o mal grubu bakımından sonucu ayrıca değerlendirilir.

TÜRKPATENT’in güncel düzenlemesi, iptal incelemesinin sicilde yazılı mal ve hizmetler üzerinden kurulacağını ve salt benzer mal veya hizmetler yönünden iptal kararı verilemeyeceğini belirtir. Bu hüküm, kullanımın kapsamının yalnız sınıf veya benzerlik varsayımıyla genişletilemeyeceğini; fiilî ürünün sicildeki ifadelerle somut olarak eşleştirilmesi gerektiğini gösterir.

11. Markanın farklı yazım, logo, renk veya biçimde kullanılması geçerli kullanım sayılır mı?

SMK m. 9/2 uyarınca markanın ayırt edici karakteri değiştirilmeden farklı unsurlarla kullanılması da geçerli kullanım sayılabilir. Bu nedenle tescilli kelime markasının farklı bir yazı karakteriyle, renkli bir logo içinde veya tali bir şekil unsuruyla birlikte kullanılması her zaman sorun yaratmaz.

Değerlendirmede, tescilli işaretin tüketici tarafından hâlâ bağımsız ve aynı ticari kaynak göstergesi olarak algılanıp algılanmadığına bakılır. Kelime unsuru kaybolmuş, baskın unsur değiştirilmiş, markanın telaffuzu veya kavramsal mesajı başkalaşmışsa kullanım tescilli markaya mal edilemeyebilir.

Örneğin tescilli “NOVA” kelimesinin dairesel bir şekil ve “premium” gibi tanımlayıcı bir ibareyle birlikte kullanılması çoğu durumda ayırt edici karakteri değiştirmeyebilir. Buna karşılık “NOVA”nın okunamaz derecede küçültülmesi ve tüketicinin markayı bütünüyle farklı bir ibare olarak algılaması risklidir.

12. Markanın kullanımının faturayla ispatı nasıl yapılır?

Fatura, marka kullanımının ispatında önemli bir delildir; fakat tek başına ve her durumda yeterli değildir. Faturanın ilgili beş yıllık döneme ait olması, Türkiye’deki ticari faaliyeti göstermesi, tescilli mal veya hizmetle bağlantı kurması ve gerçek bir satış ya da hizmet sunumuna dayanması gerekir.

Güçlü bir fatura setinde şu bilgiler bulunur veya başka belgelerle tamamlanır:

• Fatura tarihi ve numarası;
• Satıcı ile alıcının kimliği;
• Ürün veya hizmetin açıklaması, stok kodu ve miktarı;
• Marka adı ya da markalı ürüne ulaşmayı sağlayan ürün kodu;
• Satış bedeli ve mümkünse ödeme kaydı;
• Sevk irsaliyesi, kargo kaydı, sipariş formu veya teslim belgesi;
• Faturadaki ürün ile markalı ambalaj, katalog ya da ürün fotoğrafı arasındaki açık bağ.

Faturaların sadece seçilmiş birkaç örnek olarak değil, dönemin ticari tablosunu gösterecek şekilde düzenlenmesi önemlidir. Yıllara ve ürün gruplarına göre bir özet tablo hazırlanması; her faturanın hangi tescilli mal veya hizmetteki kullanımı kanıtladığının açıklanması, incelemeyi belirgin biçimde güçlendirir.

13. Faturada marka adı yazmıyorsa kullanım nasıl ispatlanabilir?

Faturada marka adının yazmaması, faturayı otomatik olarak değersiz hâle getirmez. Ancak marka ile satış arasındaki bağ başka delillerle kurulmalıdır. Ürün kodu, barkod, stok kartı, sipariş formu, katalog, fiyat listesi, ambalaj fotoğrafı, sevk irsaliyesi ve muhasebe kayıtları birbirini doğruluyorsa faturanın hangi markalı ürüne ait olduğu gösterilebilir.

Örnek: Faturada yalnız “200 gr bitter tablet çikolata – ürün kodu 4217” yazıyor, marka adı yer almıyor. Aynı döneme ait katalogda 4217 kodlu ürünün markalı ambalajı gösteriliyor; stok kartı, barkod kaydı ve kargo evrakı da aynı ürüne bağlanıyorsa delil zinciri kurulabilir. Buna karşılık yalnız markalı bir ambalaj fotoğrafı ile marka adı bulunmayan faturayı hiçbir kod veya tarih bağlantısı olmadan yan yana sunmak zayıf kalır.

Delil sunumunda her belgenin hangi vakıayı ispatladığı açıkça belirtilmelidir. TÜRKPATENT, karışık ve bağlantısı açıklanmamış yüzlerce sayfalık belge yığınından taraf adına ilişki kurmak zorunda değildir.

14. İnternet sitesi ve sosyal medya paylaşımları marka kullanımını ispatlar mı?

İnternet sitesi ve sosyal medya içerikleri delil olabilir; ancak salt bir logonun görünmesi genellikle ciddi kullanımı tek başına ispatlamaz. İçeriğin tarihi, Türkiye’ye yönelip yönelmediği, hangi mal veya hizmeti sunduğu, markanın ürünle bağlantısı ve gerçek bir ticari faaliyete eşlik edip etmediği belirlenmelidir.

Bir Instagram hesabında yıllarca marka logosu bulunması, fakat ürün, fiyat, sipariş, müşteri etkileşimi veya satış kaydı olmaması iptali önlemek için yeterli olmayabilir. Buna karşılık Instagram üzerinden satış yapılan bir işletmede tarihli ürün paylaşımları; DM sipariş kayıtları, ödeme belgeleri, kargo kayıtları, faturalar ve müşteri teslimleriyle desteklenirse ciddi kullanımın parçası olabilir.

İnternet delillerinin sonradan değiştirilebilir olması nedeniyle ekran görüntülerinin tarih ve URL bilgisiyle alınması, mümkünse noter veya güvenilir zaman damgası gibi yöntemlerle tespit edilmesi yararlıdır. Web arşivi kayıtları geçmişteki görünümü destekleyebilir; ancak tek başına satışın gerçekleştiğini göstermez.

15. Trendyol, Hepsiburada, Amazon ve benzeri pazaryeri kayıtları delil olabilir mi?

Evet. Pazaryeri mağaza kayıtları, ürün sayfaları, sipariş ve satış raporları, komisyon faturaları, müşteri değerlendirmeleri, kargo kayıtları ve ödeme hareketleri marka kullanımını gösterebilir. Ancak ürünün yalnızca listelenmiş olması ile gerçekten satılması aynı şey değildir.

Güçlü bir pazaryeri delil dosyasında ürün sayfasının tarihli görüntüsü, markanın ürün başlığında veya ambalajında görünmesi, sipariş numaraları, satılan adetler, Türkiye’deki alıcılara teslim kayıtları ve ilgili faturalar birlikte sunulur. Başka satıcıların marka sahibinden izinsiz ilanları ise marka sahibinin kullanımı olarak kabul edilmeyebilir; sahibin izni veya ticari bağlantısı ayrıca gösterilmelidir.

16. Ürün fotoğrafları, kataloglar, reklamlar, fiyat listeleri ve ambalajlar delil sayılır mı?

Evet. Sınai Mülkiyet Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik; ambalaj, etiket, fiyat listesi, katalog, fatura, fotoğraf ve ilan gibi belgeleri kullanım delili olarak kabul eder. Bununla birlikte belgenin aidiyeti, tarihi, dağıtım veya kullanım alanı ve ticari faaliyete bağlantısı gösterilmelidir.

Tarihsiz bir katalog veya kimin bastırdığı belli olmayan bir broşür tek başına zayıftır. Aynı katalog matbaa faturası, dağıtım kaydı, fuar katılım belgesi, siparişler ve satış faturalarıyla desteklenirse anlam kazanır. Ambalaj örneğinin de hangi tarihte piyasaya çıktığı, hangi ürün ve partiye ait olduğu açıklanmalıdır.

Reklam, markanın pazara sunulması yönündeki faaliyeti gösterebilir; fakat yıllarca satışa dönüşmeyen tek bir reklam kampanyası her durumda ciddi kullanım sayılmaz. Deliller kullanımın niteliğini, yerini, zamanını, kapsamını ve biçimini birlikte ortaya koymalıdır.

17. İhracat amacıyla marka kullanılması kullanım sayılır mı?

Evet. SMK m. 9/2, markanın yalnız ihracat amacıyla mal veya ambalajları üzerinde kullanılmasını da Türkiye’de kullanım kabul eder. Ürünün Türkiye’deki son tüketiciye satılmaması tek başına iptal sebebi değildir.

Ancak ihracat kullanımının Türkiye ile gerçek bağlantısı bulunmalıdır. Üretim, ambalajlama veya markanın ürüne uygulanması Türkiye’de gerçekleşiyor; gümrük beyannameleri, ihracat faturaları, koli listeleri, taşıma belgeleri ve markalı ürün fotoğrafları bunu doğruluyorsa kullanım kanıtlanabilir. Yalnızca yabancı ülkedeki bir bağlı şirketin yurt dışında yaptığı ve Türkiye’ye yansımayan kullanım yeterli olmayabilir.

18. Lisans alan veya distribütör tarafından yapılan kullanım marka sahibinin kullanımı sayılır mı?

Evet. Marka sahibinin izniyle yapılan kullanım, SMK m. 9/3 uyarınca marka sahibinin kullanımı sayılır. İzin lisans sözleşmesi, distribütörlük sözleşmesi, bayilik ilişkisi veya somut olayda kanıtlanabilen başka bir hukuki ilişkiyle ortaya konabilir.

Burada iki ayrı husus ispatlanmalıdır: üçüncü kişinin kullanımı gerçekten gerçekleşmiş olmalı ve bu kullanım marka sahibinin iznine dayanmalıdır. Sadece lisans sözleşmesinin imzalanmış olması, markanın piyasada kullanıldığını göstermez. Lisans alanın faturaları, ürünleri, reklamları, mağaza ve internet kayıtları ile sözleşme arasındaki bağ kurulmalıdır.

İznin sicile kaydedilmemiş olması her durumda kullanımın yok sayılması sonucunu doğurmaz; ancak izin ilişkisinin tarihi, kapsamı ve gerçekliği açık biçimde ispatlanmalıdır. İzinsiz üçüncü kişi kullanımı, kural olarak marka sahibine atfedilemez.

Markasal kullanım ile ticaret unvanı kullanımı aynı şey midir?

Hayır. Bir ibarenin şirket unvanında, vergi levhasında veya ticaret sicilinde yer alması tek başına markasal kullanım değildir. İşaretin tüketiciye sunulan mal veya hizmetin ticari kaynağını gösterecek biçimde kullanılması gerekir.

Şirket unvanı faturanın üst kısmında yalnız taciri tanıtıyor, ürün veya hizmetle markasal bir ilişki kurmuyorsa bu kullanım yetersiz kalabilir. Buna karşılık aynı ibare mağaza tabelasında, hizmet sözleşmesinde, ürün ambalajında ve reklamlarda hizmetin kaynağını gösteriyorsa markasal kullanım niteliği kazanabilir.

19. Haklı nedenle kullanmama nedir?

Marka sahibinin iradesi dışında gelişen, markanın kullanılmasını doğrudan ve ciddi biçimde engelleyen koşullar haklı neden oluşturabilir. Haklı neden dar yorumlanır; her ticari güçlük veya başarısızlık kullanım yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

Ürünün piyasaya sunulmasını hukuken engelleyen ithalat yasağı, zorunlu ruhsatın idarece uzun süre verilmemesi, üretim tesisini etkileyen ağır bir doğal afet veya savaş gibi olağanüstü koşullar somut olayda haklı neden olabilir. Buna karşılık finansman yetersizliği, şirket içi anlaşmazlık, pazarlama planının gecikmesi, olağan tedarik problemi veya ürünün beklenen ilgiyi görmemesi çoğu durumda marka sahibinin ticari risk alanındadır.

Haklı neden ileri süren marka sahibi; engelin başlangıç ve bitiş tarihini, markanın hangi mal veya hizmetlerde kullanılmasını nasıl önlediğini ve engeli aşmak için makul çabayı gösterdiğini belgelemelidir.

20. Marka sahibinin iptal talebinden hemen önce markayı kullanmaya başlamasının sonucu nedir?

Beş yıllık süre dolduktan sonra, iptal talebi yapılmadan önce gerçek ve ciddi kullanıma başlanması kural olarak markayı iptalden kurtarabilir. Kanun, beş yıllık sürenin dolması ile iptal talebinin sunulması arasındaki ciddi kullanımı dikkate alır.

Ancak son dakika kullanımı otomatik bir güvence değildir. Kullanımın gerçek bir ticari faaliyetin başlangıcı mı, yoksa yaklaşan iptal başvurusunu bertaraf etmek için oluşturulmuş yapay bir işlem mi olduğu araştırılır. Satış hacmi, iş planı, üretim ve tedarik kayıtları, pazarlama süreci ve kullanımın devam edip etmediği önem taşır.

21. Üç aylık “şüpheli dönem” veya sonradan kullanıma başlama nasıl değerlendirilir?

SMK m. 26/4’e göre, marka sahibinin iptal talebinde bulunulacağını düşünerek başlattığı ve talep tarihinden önceki üç ay içinde gerçekleşen kullanım dikkate alınmaz. Bu süre, her türlü kullanımı otomatik olarak geçersiz kılan mutlak bir yasak değildir; kullanımın yaklaşan iptal talebini öngörerek başlatılmış olması gerekir.

Örneğin taraflar arasında “markayı kullanmıyorsunuz, iptal başvurusu yapacağız” içerikli bir ihtarlaşmadan sonra yalnız iki fatura düzenlenmesi güçlü bir şüphe yaratır. Buna karşılık aylar öncesinden üretim yatırımı yapılmış, dağıtım sözleşmeleri imzalanmış ve piyasaya çıkış takvimi iptal tehdidinden bağımsız biçimde ilerlemişse üç aylık dönem içindeki satışlar daha farklı değerlendirilebilir.

İptal talebini hazırlayan taraf, başvuru öncesi ihtar veya görüşmelerin marka sahibini haberdar edip savunma amaçlı kullanım üretmesine yol açabileceğini göz önünde bulundurmalıdır. Her dosyada önceden ihtar göndermenin stratejik olup olmadığı ayrıca değerlendirilmelidir.

22. Markanın jenerik hâle gelmesi nedeniyle iptal

Bir marka, sahibinin fiilleri veya gerekli önlemleri almaması nedeniyle tescilli olduğu mal veya hizmetin yaygın adı hâline gelirse iptal edilebilir. Burada yalnız tüketicilerin markayı çok tanıması değil, işareti artık belirli bir ticari kaynağı değil ürün türünün kendisini ifade etmek için kullanması gerekir.

Marka sahibinin işareti kendi reklamlarında cins adı gibi kullanması, dilbilgisel olarak marka yerine ürün adı muamelesi yapması, lisans alanların ve dağıtıcıların yanlış kullanımına uzun süre kayıtsız kalması veya sözlük ve sektör yayınlarındaki jenerik kullanımlara karşı makul önlemleri almaması jenerikleşmeye katkıda bulunabilir.

Her yaygın kullanım jenerikleşme değildir. Markanın çok meşhur olması, hatta tüketicilerin ürün kategorisini marka adıyla anması tek başına yeterli olmayabilir; ilgili çevrede işaretin ticari kaynak gösterme işlevini gerçekten kaybettiği kapsamlı delillerle ortaya konmalıdır.

23. Markanın halkı yanıltıcı biçimde kullanılması nedeniyle iptal

Marka sahibi veya onun izniyle hareket eden kişi markayı, tescilli mal ya da hizmetin özellikle niteliği, kalitesi veya coğrafi kaynağı konusunda halkı yanıltacak biçimde kullanırsa marka iptal edilebilir. Buradaki sorun, çoğunlukla tescil sonrasında gelişen kullanım biçimidir.

Örneğin belirli bir coğrafi kaynağı çağrıştıran marka, ürünlerin artık o bölgeyle hiçbir bağlantısı bulunmadığı hâlde tüketicide o bölgede üretildiği izlenimini yaratacak şekilde kullanılıyorsa; yahut “el yapımı”, “organik” veya belirli bir kaliteyi garanti eden unsur, ürünün gerçek üretim biçimiyle açıkça çelişiyorsa somut delillere göre yanıltıcılık tartışılabilir.

Yanıltıcılık iddiasında ürün içeriği, üretim yöntemi, etiket ve ambalaj, reklam mesajları, teknik raporlar, tüketici algısı ve ilgili kamu otoritelerinin tespitleri önem taşır. Sadece markadaki övgü niteliğindeki her ibare iptal için yeterli değildir; gerçek ve belirli bir yanıltma riski ortaya konmalıdır.

24. Garanti markası ve ortak markaya ilişkin iptal sebepleri

Garanti markası ile ortak marka, sicile sunulan teknik şartnameye uygun kullanılmalıdır. Teknik şartnamede markayı kullanmaya yetkili kişiler, kullanım koşulları, denetim yöntemi ve yaptırımlar düzenlenir.

Markanın teknik şartnameye aykırı kullanılması; marka sahibinin gerekli denetimi yapmaması veya aykırılığı gidermemesi SMK m. 26/1-ç kapsamında iptal sebebi olabilir. Değerlendirme yalnız markanın piyasada görünmesine değil, ortak veya garanti sisteminin öngörülen kurallara uygun işletilip işletilmediğine yöneliktir.

25. Markanın tamamı yerine yalnızca bazı mal ve hizmetler bakımından iptal edilmesi

İptal sebebi tescil kapsamındaki mal veya hizmetlerin yalnız bir bölümünde gerçekleşmişse markanın tamamı iptal edilmez. TÜRKPATENT, kullanımı veya diğer iptal sebebini her mal ve hizmet grubu için ayrı değerlendirir ve gerektiğinde kısmi iptal kararı verir.

Talep sahibi bu nedenle hangi mal veya hizmetlerin iptalini istediğini açıkça yazmalıdır. “Markanın tüm sınıflarda iptali” biçimindeki genel bir talep yerine, sicildeki ifadelerin aynen aktarılması ve her bir grup için gerekçenin kurulması daha sağlıklıdır. Kurum, marka örneğini değiştirerek yeni bir işaret yaratamaz; yalnız mal ve hizmet listesini daraltabilir.

26. Markanın iptali geçmişe mi yoksa ileriye mi etkili olur?

SMK m. 27’ye göre iptal kararı kural olarak iptal talebinin TÜRKPATENT’e sunulduğu tarihten itibaren etkilidir. Ancak iptal sebebi daha önceki bir tarihte doğmuşsa ve talep sahibi bu tarihi açıkça isterse kararın o tarihten itibaren etkili olmasına karar verilebilir.

Örneğin markanın kesintisiz beş yıllık kullanılmama süresi 1 Haziran 2024’te dolmuş, iptal talebi 1 Şubat 2026’da yapılmışsa talep sahibi iptalin 1 Haziran 2024’ten itibaren hüküm doğurmasını isteyebilir. Bunun için istenen tarih formda açıkça belirtilmeli ve hukuki dayanağı açıklanmalıdır.

Geriye etkili sonuç sınırsız değildir. Kanun, iptal kararından önce kesinleşmiş ve uygulanmış tecavüz kararları ile daha önce kurulmuş ve uygulanmış sözleşmeler bakımından bazı koruyucu istisnalar getirir. Marka sahibinin ağır ihmali veya kötü niyeti nedeniyle doğabilecek tazminat talepleri de saklıdır.

27. Marka iptal talebini kim yapabilir?

SMK m. 26/2’ye göre markanın iptalini “ilgili kişiler” isteyebilir. Bu ifade, iptal talebini yalnız mevcut bir marka sahibine veya doğrudan rakibe özgülemez; fakat hiçbir bağlantısı bulunmayan herkesin soyut biçimde başvuru yapabileceği anlamına da gelmez.

İlgili kişi; kullanmak veya tescil ettirmek istediği işaret önünde eski markayı engel olarak gören başvuru sahibi, markaya dayalı ihtar alan kişi, tecavüz iddiasıyla karşılaşan işletme, aynı pazarda faaliyet gösteren rakip ya da ticari serbestisi sicildeki kullanılmayan marka nedeniyle somut biçimde etkilenen kişi olabilir. Başvuruda bu bağlantının kısa ve anlaşılır biçimde açıklanması yararlıdır.

28. Marka iptal başvurusunda hukuki menfaat aranır mı?

Kanun, hükümsüzlükteki “menfaati olanlar” ifadesi yerine iptal bakımından “ilgili kişiler” kavramını kullanır. Yargıtay da bu kavramın ne aşırı geniş ne de iptal kurumunu etkisiz bırakacak kadar dar yorumlanması gerektiğini belirtmektedir.

Bu nedenle klasik dava şartı anlamındaki hukuki yararla tamamen özdeş bir test kurulmasa da başvuru sahibinin marka ile neden ilgilendiğini gösterebilmesi gerekir. Kendi marka başvurusu, kullanım planı, alınmış ihtar, taraflar arasındaki uyuşmazlık, aynı sektörde faaliyet veya sicildeki markanın piyasaya giriş üzerindeki etkisi bu ilgiyi ortaya koyabilir.

29. 10 Ocak 2024 sonrasında marka iptali için mahkemeye mi TÜRKPATENT’e mi başvurulur?

10 Ocak 2024 tarihinden sonra yeni marka iptal taleplerinde görevli ilk merci TÜRKPATENT’tir. 6769 sayılı Kanun, Kurumun iptal yetkisine ilişkin hükümlerin Kanunun yayımından yedi yıl sonra yürürlüğe girmesini öngörmüş; böylece daha önce mahkemelerce incelenen iptal talepleri idari bir prosedüre dönüşmüştür.

10 Ocak 2024’ten önce açılmış ve o tarihte derdest olan marka iptal davaları ise geçiş hükmü uyarınca mahkemelerde sonuçlandırılır. Bu nedenle bugün yayımlanan Yargıtay kararlarının bir bölümü 2024 sonrasında verilmiş olsa bile dosyanın başlangıç tarihi eski sisteme ait olabilir.

15 Mart 2025 tarihli ve 32842 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yönetmelik değişikliğiyle iptal formu, eksikliklerin giderilmesi, cevap ve delil süreleri, emanet ücretinin iadesi ve kararın sicilde yayımlanması gibi ayrıntılar açıkça düzenlenmiştir. Kanuni yetki 10 Ocak 2024’te TÜRKPATENT’e geçmiş; ayrıntılı ikincil mevzuat 15 Mart 2025’te tamamlanmıştır.

10 Ocak 2024–15 Mart 2025 arasındaki geçiş döneminde ne oldu?

Kanuni yetki 10 Ocak 2024’te Kuruma geçmiş olmasına rağmen ayrıntılı usul hükümleri henüz yayımlanmamıştı. TÜRKPATENT’in 2025 yılı faaliyet raporuna göre marka iptal taleplerinin esas yönünden incelenmesine 15 Mart 2025 tarihli Yönetmelik değişikliğinden sonra başlanmış ve ilk inceleme kararları Temmuz 2025’te sisteme girilmiştir. Bu nedenle 10 Ocak 2024 tarihindeki yetki değişimi ile 15 Mart 2025 tarihinde fiilî inceleme düzeninin tamamlanması birbirinden ayrılmalıdır.

Bu ayrım önemlidir: güncel hukukta doğrudan “kullanmama nedeniyle marka iptal davası” açılması kural değildir. Önce TÜRKPATENT süreci yürütülür; yargısal denetim, YİDK’nın nihai kararına karşı açılan iptal davasıyla gündeme gelir.

30. TÜRKPATENT’e marka iptal başvurusu nasıl yapılır?

Başvuru TÜRKPATENT’in Elektronik Başvuru Sistemi (EPATS) üzerinden, her bir tescilli marka için ayrı olarak yapılır. Başvuru öncesinde sicil kaydı güncel biçimde incelenmeli; marka tescil numarası, sahibi, tescil tarihi, mal ve hizmet listesi, devir veya lisans kayıtları ve varsa önceki uyuşmazlıklar belirlenmelidir.

İptal talep formunda en az şu unsurlar yer alır:

• İptali istenen markanın tescil numarası;
• İptali istenen mal ve hizmetlerin sicildeki ifadeleriyle açık listesi;
• Talep sahibinin ve varsa marka vekilinin kimlik ve iletişim bilgileri;
• İptal sebebinin SMK m. 26’daki bent karşılığı ve somut gerekçesi;
• Kullanmama dışındaki iptal sebepleri bakımından destekleyici bilgi ve belgeler;
• İptalin başvuru tarihinden daha önceki bir tarihten itibaren etkili olması isteniyorsa bu kesin tarih;
• Ücretin ödendiğine ilişkin bilgi.

Her iptal talebi yalnız bir tescilli markaya ilişkin olabilir. Aynı marka sahibinin birden çok tescili iptal edilmek isteniyorsa her tescil için ayrı başvuru ve ücret gerekir.

2026 yılı tarifesinde marka iptal ücreti 35.320 TL, emanet tutarı 35.320 TL olup başvuru sırasında toplam 70.640 TL tahsil edilmektedir. Bu tutar yıllık tarifelerle değişebileceği için başvuru günü TÜRKPATENT Marka İşlem Ücretleri sayfası kontrol edilmelidir.

Emanet tutarı sonuçla bağlantılıdır. Talep tümden reddedilirse nihai karardan sonra marka sahibine; tümden kabul edilirse talep sahibine, ilgilisinin talebi üzerine ödenir. Kısmi kabul hâlinde taraflara ödeme yapılmaz ve emanet tutarı Kuruma gelir kaydedilir. Nihai karardan itibaren on yıl içinde istenmeyen tutarlar da Kuruma gelir olur.

31. Marka iptal başvurusunda hangi deliller sunulmalıdır?

Kullanmama nedeniyle iptal talebinde başvuru sahibinden, gerçekleşmemiş bir olguyu mutlak biçimde ispatlaması beklenmez. Ciddi kullanımı veya haklı nedeni ispat yükü esas olarak marka sahibindedir. Bununla birlikte başvurunun hedefi, dönemi ve kapsamı ne kadar somutlaştırılırsa inceleme o kadar sağlıklı yürür.

Başvuru sahibi şu belgeleri toplayabilir:

• TÜRKPATENT sicil ve marka bülteni kayıtları;
• Markanın tescil kapsamındaki mal ve hizmetlerin tam listesi;
• Marka sahibinin internet sitesi ve sosyal medya hesaplarının tarihli tespitleri;
• Pazaryerlerinde ürün veya mağaza bulunmadığını ya da farklı ürünlerde kullanım yapıldığını gösteren araştırma;
• Şirketin faaliyet konusu ve ticaret sicili kayıtları;
• Sektörel katalog, bayi ve perakendeci araştırmaları;
• Taraflar arasındaki ihtarlar, itirazlar veya önceki dava belgeleri;
• Jenerikleşme, yanıltıcılık veya teknik şartname ihlalinde anket, uzman raporu, reklam, etiket, ürün numunesi ve resmi denetim belgeleri.

Marka sahibinin savunmasında sunacağı kullanım delilleri ise kullanımın niteliğini, yerini, zamanını, kapsamını ve biçimini göstermelidir. Faturalar, ambalajlar, kataloglar, fiyat listeleri, reklamlar, internet satış raporları, ihracat evrakı, lisans ve distribütörlük kayıtları bu çerçevede değerlendirilir.

32. Marka sahibinin savunma ve delil sunma süreci nasıldır?

TÜRKPATENT iptal talebini marka sahibine tebliğ eder. Marka sahibinin cevap ve delillerini sunması için bir ayı vardır. Bu bir aylık süre içinde talep edilirse Kurum en fazla bir ay ek süre verebilir. Süresinde sunulmayan cevap ve deliller kural olarak dikkate alınmaz.

Marka sahibi, yalnız “markayı kullanıyorum” demekle yetinmemeli; iptali istenen her mal veya hizmet için ilgili dönemdeki ciddi kullanımı belgelemelidir. Deliller kronolojik ve ürün bazlı tasnif edilmeli; her belgenin hangi mal veya hizmeti, hangi tarihi ve hangi kullanım unsurunu kanıtladığı açıklanmalıdır.

TÜRKPATENT gerekli gördüğünde ek bilgi ve belge isteyebilir. İnceleme dosya üzerinden yapılır. Bu nedenle savunmanın ilk aşamada eksiksiz ve anlaşılır sunulması, sonradan açıklama yapma imkânına güvenilmemesi gerekir.

33. TÜRKPATENT’in iptal kararına karşı hangi hukuki yollar kullanılabilir?

TÜRKPATENT’in ilgili dairesince verilen karara karşı, kararın bildiriminden itibaren iki ay içinde Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Kuruluna (YİDK) itiraz edilebilir. İtirazın gerekçeli, yazılı ve ücretli olması gerekir; süre geçtikten sonra yeni itiraz gerekçesi eklenemez.

YİDK kararı TÜRKPATENT’in nihai kararıdır. Bu karara karşı bildirimden itibaren iki ay içinde Ankara Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinde kararın iptali davası açılabilir. Bu dava idare mahkemesinde değil, adli yargıdaki fikrî ve sınaî haklar ihtisas mahkemesinde görülür.

Sürelerin hak düşürücü niteliği ve marka sicilindeki sonuçlar nedeniyle tebliğ tarihi dikkatle belirlenmelidir. İlk daire kararının yargısal denetimi isteniyorsa iki aylık YİDK itiraz yolu süresinde tüketilmeli; dava YİDK’nın Kurumun nihai kararı niteliğindeki kararına karşı açılmalıdır.

34. Görevli ve yetkili mahkeme hangisidir?

Güncel sistemde ilk marka iptal incelemesini bir mahkeme değil TÜRKPATENT yapar. YİDK’nın nihai iptal kararına karşı açılacak dava bakımından görevli ve yetkili mahkeme Ankara Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesidir.

10 Ocak 2024’ten önce açılmış ve hâlen devam eden eski iptal davaları, açıldıkları mahkemede geçiş hükümlerine göre yürür. Marka hükümsüzlüğü, tecavüz veya tazminat taleplerinde ise SMK m. 156’daki görev ve yetki kuralları ayrıca uygulanır; bunlar güncel idari iptal prosedürüyle karıştırılmamalıdır.

35. Markanın iptali ile marka hakkına tecavüz davası arasındaki ilişki

Kullanılmayan bir marka sicilde kaldığı sürece sahibi bu markaya dayanarak ihtar gönderebilir, itirazda bulunabilir veya marka hakkına tecavüz davası açabilir. Ancak markanın beş yıldır kullanılmıyor olması, karşı tarafa hem savunma hem de ayrı bir iptal başvurusu imkânı verir.

İptal kararı, etkili olduğu tarih itibarıyla markanın koruma kapsamını ortadan kaldırır. Bununla birlikte SMK m. 27’deki kesinleşmiş ve uygulanmış kararlar ile uygulanmış sözleşmelere ilişkin istisnalar dikkate alınmalıdır. Tecavüz dosyası ile iptal sürecinin zamanlaması, bekletici mesele ve ihtiyati tedbir stratejisi somut olaya göre planlanmalıdır.

36. Tecavüz davasında kullanmama def’i ileri sürülebilir mi?

Evet. SMK m. 29/2 uyarınca, tecavüz davasına dayanak marka dava tarihinde en az beş yıldır tescilliyse davalı, marka sahibinden markanın dava tarihinden önceki beş yıllık dönemde ciddi biçimde kullanıldığını veya kullanmama için haklı neden bulunduğunu ispatlamasını isteyebilir.

Marka sahibi kullanımı ispatlayamazsa, kullanılmayan markaya dayanarak tecavüz talebini sürdürmesi mümkün olmayabilir. Kullanım tescil kapsamındaki malların yalnız bir kısmında kanıtlanırsa değerlendirme o mallarla sınırlı yapılır. Ayrıca markanın sicilden kaldırılması isteniyorsa TÜRKPATENT nezdinde ayrı iptal talebi gündeme gelir.

37. Marka sahibinin karşı tarafa ihtarname göndermesi markayı kullanmış sayılması için yeterli midir?

Hayır. Marka hakkına dayanarak ihtarname göndermek, itiraz yapmak, dava açmak, markayı yenilemek veya lisans görüşmesi yürütmek tek başına markasal kullanım değildir. Ciddi kullanım, markanın tescilli mal veya hizmetler için piyasada kaynak gösterici biçimde kullanılmasını gerektirir.

İhtarname, marka sahibinin hakkını koruma iradesini gösterebilir; ancak ürün satışı veya hizmet sunumu yerine geçmez. Yargıtay, marka hakkına dayanılarak dava açılmasının ve tescilin yenilenmesinin kullanım külfetini karşılamadığını kabul etmektedir.

38. Kullanılmayan bir markaya dayanılarak başka bir markanın kullanımının engellenmesi mümkün müdür?

Sicildeki marka kendiliğinden hükümsüz hâle gelmediği için, kullanılmayan marka belirli bir süre başkalarının başvuru ve kullanımına engel oluşturabilir. Ancak beş yıllık koşul gerçekleşmişse sonraki başvuru sahibi veya davalı, ilgili prosedüre göre kullanım ispatı talep edebilir ve markanın iptali için TÜRKPATENT’e başvurabilir.

SMK m. 6/1’e dayalı yayıma itirazda, itiraz gerekçesi marka ilgili tarih itibarıyla en az beş yıldır tescilliyse başvuru sahibi kullanım ispatı isteyebilir. Tecavüz davasında SMK m. 29/2; önceki markaya dayalı hükümsüzlük davasında ise SMK m. 25/7 kapsamında kullanmama savunması gündeme gelebilir.

Bununla birlikte, örneğin SMK m. 5/1-ç kapsamındaki aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer önceki marka nedeniyle yapılan resen ret incelemesinde kullanım ispatı mekanizması doğrudan işletilmez. Böyle bir sicil engelini kaldırmak için koşulları varsa ayrıca TÜRKPATENT’e marka iptal talebi sunulmalıdır.

39. Marka iptal sürecinde ispat yükü kimdedir?

Kullanmama nedeniyle iptal talebinde, markanın ciddi biçimde kullanıldığını veya kullanmama için haklı neden bulunduğunu ispat yükü marka sahibindedir. Çünkü satış, üretim, lisans, dağıtım ve pazarlama kayıtları esasen onun hâkimiyet alanındadır.

Talep sahibi yine de iptal istediği mal ve hizmetleri, ilgili beş yıllık dönemi ve kendi ilgisini açıkça belirlemelidir. Jenerikleşme, yanıltıcı kullanım veya teknik şartnameye aykırılık iddiasında ise bu olumlu vakıaları ileri süren talep sahibi somut deliller sunmalıdır; marka sahibi de karşı delilleriyle cevap verir.

40. Marka iptal başvurusu yapmadan önce hangi deliller toplanmalıdır?

Başvuru öncesi araştırmanın amacı yalnız “internette bulamadım” demek değil; markanın tescil kapsamı ile gerçek kullanım arasındaki farkı sistematik biçimde ortaya koymaktır. Aşağıdaki çalışma planı kullanılabilir:

1. TÜRKPATENT sicilinden tescil tarihi, sahibi, devirler ve mal-hizmet listesini alın.
2. Beş yıllık kritik dönemi gün, ay ve yıl olarak hesaplayın.
3. Her mal ve hizmet için ayrı bir kullanım araştırma tablosu oluşturun.
4. Marka sahibinin sitesi, sosyal medya hesapları ve pazaryeri mağazalarını tarihli olarak tespit edin.
5. Ürünlerin gerçekten satışta olup olmadığını; stok, fiyat, sipariş ve teslim olanağını kontrol edin.
6. Perakendeci, bayi, distribütör ve sektör kataloglarında araştırma yapın.
7. Gerekirse hukuka uygun biçimde örnek ürün satın alarak fatura, ambalaj ve barkodu saklayın.
8. İhracat, lisans veya üçüncü kişi kullanımına ilişkin ihtimalleri araştırın.
9. Taraflar arasındaki ihtar, itiraz ve davaların kullanım başlangıcına etkisini inceleyin.
10. İptalin hangi tarihten itibaren etkili olmasını istediğinizi ve hangi mal-hizmetlerin hedeflendiğini kesinleştirin.

Marka sahibi açısından da aynı mantığın tersi geçerlidir: marka portföyü düzenli olarak denetlenmeli, faturalar marka ve ürün koduyla ilişkilendirilmeli, lisans alanların delilleri saklanmalı ve her tescil için yıllara yayılan bir kullanım arşivi tutulmalıdır.

Markanın kullanılmaması ve ciddi kullanım hakkında Yargıtay kararları

Aşağıdaki kararların tam metinleri UYAP Mevzuat ve İçtihat Programında açılarak daire, esas, karar numarası ve tarih bilgileri doğrulanmıştır. Kararlar eski mahkeme yoluyla açılmış iptal dosyalarına ilişkindir. Bu nedenle kararların ciddi kullanım, ispat yükü, kısmi kullanım ve üçüncü kişinin izinli kullanımı gibi maddi hukuk ilkeleri güncel sistemde önemini korurken; doğrudan mahkemede iptal davası açılmasına ilişkin eski usul, 10 Ocak 2024 sonrasındaki yeni başvurulara uygulanmaz.

İçtihatların somut olaya yakınlığı

• Doğrudan emsaller: Kullanımın yalnız belirli mal ve hizmetlerde ispatlanması, göstermelik kullanım, delil yetersizliği ve kısmi iptal sorunlarını doğrudan inceleyen kararlar.
• Yakın emsaller: Lisans alanın veya eski ortağın izinli kullanımı gibi kullanımı marka sahibine atfetme sorunlarını çözen kararlar.
• Karşıt sonuçlu emsal: İlk derece mahkemesinin yetersiz gördüğü delil bütününün Yargıtayca ciddi kullanım için yeterli kabul edildiği karar. Bu karar, delillerin tek tek değil birlikte değerlendirilmesi gerektiğini gösterir.

1. Kullanım yalnız belirli ürünlerde varsa diğer mallar yönünden kısmi iptal gerekir

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2024/476, K. 2024/8570, T. 03.12.2024

Doğrudan emsal. Uyuşmazlıkta marka geniş bir mal ve hizmet listesi için tescilli olmasına rağmen kullanımın yalnız 9. sınıftaki güvenlik sistemleriyle bağlantılı ürün ve hizmetlerde bulunduğu tespit edilmiştir. Mahkemeler, kullanımı ispatlanan bölüm dışında kalan mal ve hizmetler bakımından markanın iptaline karar vermiş; Yargıtay sonucu onamıştır.

Kararın pratik önemi, bir sınıftaki sınırlı kullanımın aynı sınıftaki veya başka sınıflardaki bütün tescili korumayacağını göstermesidir. İspat yükü marka sahibindedir ve her mal-hizmet grubu için markanın gerçek kullanımını ortaya koymalıdır. “Marka piyasada bir şekilde kullanılıyor” savunması, geniş tescil listesinin tamamı için yeterli değildir.

2. Etiket, ürün örneği ve diğer deliller birlikte ciddi kullanımı kanıtlayabilir

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2024/5729, K. 2024/7840, T. 07.11.2024

Karşıt sonuçlu emsal. İlk derece ve bölge adliye mahkemesi kullanımı yeterli görmemiştir. Yargıtay ise 2014 üretim tarihini taşıyan ürün etiketleri, 2013 üretim tarihli ürün örnekleri ve dosyadaki diğer delillerin bir bütün olarak değerlendirilmesi gerektiğini; bu delil toplamının ciddi kullanımı gösterebileceğini belirterek kararı bozmuştur.

Bu karar, tek bir delil türüne aşırı ağırlık verilmemesi gerektiğini gösterir. Fatura bulunmaması veya faturanın tek başına zayıf olması her zaman iptal sonucunu doğurmaz; tarihli etiket, ürün örneği, üretim ve satış kayıtları birlikte markanın pazarda kaynak gösterme ve pazar yaratma işlevini yerine getirdiğini ortaya koyabilir.

3. Lisans çerçevesindeki fiilî kullanım marka sahibinin kullanımı sayılır

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2020/6779, K. 2021/6855, T. 06.12.2021

Yakın emsal. Yargıtay, uyuşmazlıktaki sözleşmenin marka devri değil, belirli bir yerde kullanım yetkisi veren lisans niteliğinde olduğunu kabul etmiş ve lisans çerçevesindeki kullanımın marka sahibine ait ciddi kullanım olarak dikkate alınması gerektiğini belirtmiştir.

Karar, distribütör, bayi, lisans alan veya başka bir izinli kişi tarafından yapılan gerçek kullanımın marka sahibini iptalden koruyabileceğini gösterir. Bununla birlikte yalnız sözleşme imzalanması yetmez; lisans alanın markayı tescilli mal veya hizmetlerde gerçekten kullandığı da satış, hizmet, reklam ve diğer ticari delillerle gösterilmelidir.

4. Yenileme, dava açma ve kullanılmayan web sayfası ciddi kullanım değildir

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2020/7011, K. 2022/1123, T. 15.02.2022

Doğrudan emsal. Dosyada kullanım için fatura, katalog, fiyat listesi, ambalaj, tabela, reklam veya pazar araştırması gibi ticari deliller sunulmamış; incelenen web sayfasında da uyuşmazlık konusu markaların kullanıldığı gösterilememiştir. Marka hakkına dayanılarak dava açılması ve tescilin yenilenmesi de markasal kullanım olarak kabul edilmemiştir.

Karar, “markayı hukuken korudum” ile “markayı ticari hayatta kullandım” arasındaki ayrımı açıklaştırır. İhtar, dava, yenileme ve sicil işlemleri hakkın varlığını sürdürme iradesini gösterebilir; fakat tescilli mal veya hizmetin pazarda markayla sunulduğunu kanıtlamaz.

5. Eski ortakların izinli kullanımı hizmetler bakımından markaya atfedilebilir; ürünler ayrıca ispatlanmalıdır

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2024/1307, K. 2024/9136, T. 17.12.2024

Yakın ve kısmi kullanım emsali. Eski ortaklar arasındaki sözleşme ve fiilî ilişki kapsamında kuaförlük ve güzellik hizmetlerindeki kullanımın marka sahibinin izniyle gerçekleştiği, bu nedenle SMK m. 9/3 kapsamında sahibin kullanımı sayılacağı kabul edilmiştir. Buna karşılık parfüm, kozmetik ve benzeri ürünler bakımından ciddi kullanım kanıtlanamadığından marka o mallar yönünden iptal edilmiştir.

Karar iki önemli ayrım yapar. Birincisi, izinli üçüncü kişi kullanımı marka sahibine atfedilebilir. İkincisi, hizmet markası olarak yapılan kullanım aynı ibareyle tescilli ürünleri kendiliğinden korumaz. Kuaförlük hizmetinin sunulması, markanın şampuan veya kozmetik ürünlerde de ciddi biçimde kullanıldığını göstermez.

6. Taşımacılık faaliyeti, tescildeki bütün yan hizmetlerin kullanıldığını göstermez; sembolik kullanım yeterli değildir

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2023/4861, K. 2024/6450, T. 17.09.2024

Doğrudan emsal. Marka sahibinin taşımacılık faaliyetlerine ilişkin faturaları bulunmasına rağmen iptali istenen araba parkı, garaj kiralama, dalgıç hücresi ve dalgıç elbisesi kiralama, atık toplama ve benzeri hizmetlerde kullanım gösterilememiştir. Yargıtay, bu hizmetler yönünden iptali onamıştır.

Kararda ayrıca yalnız iptali önlemek amacıyla yapılan küçük ve sembolik kullanımların ciddi kullanım sayılamayacağı kabul edilmiştir. Aynı sınıfta veya genel bir faaliyet alanında bulunmak yeterli değildir; faturanın ve diğer delillerin doğrudan iptali istenen hizmete bağlanması gerekir.

7. “İlgili kişi” ne çok dar ne çok geniş yorumlanmalı; tanınmış marka da kullanım yükümlülüğünden muaf değildir

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2023/6461, K. 2024/7879, T. 07.11.2024

Doğrudan emsal. Kararda iptal talebinde bulunabilecek “ilgili kişi” kavramının aşırı geniş veya iptal kurumunu işlevsiz bırakacak kadar dar yorumlanamayacağı kabul edilmiştir. Ayrıca tanınmış markaların da tescilli oldukları mal ve hizmetlerde kullanım yükümlülüğüne tabi olduğu; tanınmışlığın kullanılmayan tescili otomatik olarak korumadığı belirtilmiştir.

Yargıtay, aynı tarafla ilgili başka bir dosyada belirli yapı malzemeleri bakımından kullanımın kesinleştiğini ve yoğun internet sitesi kullanımının da dosyada değerlendirildiğini dikkate alarak markanın tüm mallar yönünden iptalini hatalı bulmuştur. Böylece gerçek kullanımın bulunduğu aynı veya aynı tür malların ayrılması, kullanılmayan diğer mallar bakımından ise kısmi iptal yapılması gerektiği vurgulanmıştır.

Somut örneklerle marka iptal riski

Örnek 1: Marka 25. sınıfta tescilli, yalnız 30. sınıftaki ürünlerde kullanılıyor

25. sınıftaki giyim ürünleri için tescilli marka yalnız çikolata, kahve veya başka 30. sınıf ürünlerinde kullanılıyorsa bu kullanım giyim ürünleri bakımından ciddi kullanım sayılmaz. Beş yıllık süre dolmuşsa 25. sınıftaki mal listesi yönünden iptal riski yüksektir. Markanın ayrıca 30. sınıfta ayrı bir tescili bulunuyorsa o tescilin durumu ayrıca incelenir.

Örnek 2: Marka 30. sınıfta “çikolata” için tescilli, yalnız başka gıda ürünlerinde kullanılıyor

Tescil listesinde yalnız “çikolata” yazıyor; marka bisküvi, kahve veya şeker üzerinde kullanılıyorsa çikolata tescili kural olarak korunmaz. Ürünlerin aynı Nice sınıfında bulunması yeterli değildir. Buna karşılık tescil “çikolatalar, çikolata kaplı şekerlemeler, kakaolu ürünler” gibi daha genişse fiilî ürünün listenin hangi alt grubuna girdiği teknik olarak incelenmelidir.

Örnek 3: Beş yıl satış yapılmamış, iptalden önce birkaç fatura düzenlenmiş

İptal ihtarı veya başvurusu gündeme geldikten sonra aynı gruptaki şirketlere birkaç düşük tutarlı fatura kesilmesi yüksek risk taşır. Faturalar gerçek teslim, ödeme, bağımsız müşteri ve devam eden ticari faaliyetle desteklenmiyorsa göstermelik kullanım sayılabilir. Buna karşılık düşük hacimli fakat niş ve yüksek bedelli ürünlerde gerçek müşteri, teslim ve sektör koşulları kanıtlanırsa az sayı tek başına yetersizlik anlamına gelmez.

Örnek 4: Faturalarda marka adı yok, ürün ambalajında marka var

Bu durumda kullanım ispatlanabilir; ancak fatura ile ambalaj arasındaki bağ kurulmalıdır. Faturadaki ürün kodu, barkod, stok kartı, sipariş ve sevk kayıtları markalı ambalajdaki ürünle eşleşiyorsa delil zinciri güçlüdür. Tarihsiz ambalaj fotoğrafı ile açıklamasız faturanın birlikte sunulması ise çoğu zaman yeterli olmaz.

Örnek 5: Marka yalnız Instagram hesabında kullanılmış

Hesapta yalnız logo ve tanıtım yazıları bulunuyorsa iptal riski yüksektir. Instagram gerçek satış kanalı olarak kullanılmış; tarihli ürün paylaşımları, sipariş mesajları, ödeme, fatura ve kargo kayıtları mevcutsa kullanım kabul edilebilir. Sosyal medya görünürlüğü, ticari işlemlerle desteklenmelidir.

Örnek 6: Marka yalnız ihracatta kullanılmış

Ürün Türkiye’de üretilmiş veya ambalajlanmış ve marka ihracat amacıyla ürün ya da ambalaj üzerinde kullanılmışsa SMK m. 9/2 gereği geçerli kullanım olabilir. İhracat faturası, gümrük beyannamesi, paketleme listesi, taşıma belgesi ve markalı ürün fotoğrafları birlikte sunulmalıdır.

Örnek 7: Tescilli kelime markası farklı bir logo içinde kullanılmış

Kelime unsuru logoda açıkça okunuyor, tüketici aynı ticari kaynağı algılıyor ve eklenen şekil veya tanımlayıcı ibare kelimenin ayırt edici karakterini değiştirmiyorsa kullanım çoğu durumda geçerlidir. Logonun baskın unsuru tamamen değişmiş ve tescilli kelime tali ya da okunamaz hâle gelmişse tescilli biçimde kullanım kabul edilmeyebilir.

Örnek 8: Marka yalnız ticaret unvanında ve vergi levhasında yer alıyor

Bu kayıtlar tacirin adını gösterir; tek başına mal veya hizmet markası kullanımını kanıtlamaz. Aynı ibarenin ürün ambalajı, mağaza tabelası, hizmet sözleşmesi, internet satış sayfası veya reklamlarda kaynak gösterici biçimde kullanılması gerekir.

Markanın iptali hakkında kısa ve doğrudan cevaplar

5 yıldır kullanılmayan marka iptal edilir mi?

Marka, tescil tarihinden itibaren beş yıl içinde Türkiye’de ciddi biçimde kullanılmamışsa veya kullanımına kesintisiz beş yıl ara verilmişse, haklı neden de yoksa talep üzerine iptal edilebilir. İptal kendiliğinden gerçekleşmez; ilgili kişi TÜRKPATENT’e başvurmalıdır.

Marka iptali için mahkemeye mi gidilir?

10 Ocak 2024 sonrasında yeni marka iptal talepleri doğrudan mahkemeye değil TÜRKPATENT’e yapılır. Kurum kararına YİDK nezdinde itiraz; YİDK’nın nihai kararına karşı Ankara Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinde dava yolu vardır.

Marka iptal süresi kaç yıldır?

Kullanmama nedeniyle iptalde temel süre beş yıldır. Süre markanın tescil tarihinden başlar; marka bir dönem kullanılmışsa kesintisiz beş yıllık ara ayrıca değerlendirilir. Yenileme, beş yıllık kullanım süresini yeniden başlatmaz.

Ciddi kullanım için kaç fatura gerekir?

Kanunda sabit bir fatura sayısı yoktur. Faturaların gerçekliği, döneme yayılması, müşteri ve satış hacmi, ürünün niteliği, marka ile bağlantısı ve diğer delillerle uyumu birlikte değerlendirilir. Birkaç göstermelik fatura yeterli olmayabilir.

Faturada marka yazmıyorsa kullanım ispatlanabilir mi?

Evet. Faturadaki ürün kodu veya barkod; katalog, stok kartı, sipariş, sevk irsaliyesi ve markalı ambalajla eşleştirilerek marka ile satış arasında güvenilir bir delil zinciri kurulabilir.

Instagram’da marka kullanmak iptali önler mi?

Yalnız logo veya paylaşım bulunması çoğu zaman yeterli değildir. Instagram üzerinden gerçek sipariş, ödeme, fatura ve teslim gerçekleştiği gösterilebiliyorsa sosyal medya kayıtları ciddi kullanımın bir parçası olabilir.

İhracatta kullanılan marka iptal edilir mi?

Markanın Türkiye’de ihracat amacıyla mal veya ambalaj üzerinde kullanılması geçerli kullanım sayılır. İhracat faturası, gümrük belgesi, taşıma kaydı ve markalı ürün veya ambalaj birlikte sunulmalıdır.

Marka yalnız bazı ürünlerde kullanılıyorsa tamamı korunur mu?

Hayır. Kullanım yalnız belirli mal veya hizmetlerde kanıtlanırsa marka o bölüm için korunabilir; kullanılmayan diğer mal ve hizmetler bakımından kısmi iptal kararı verilebilir.

İhtarname göndermek marka kullanımı sayılır mı?

Hayır. İhtar, itiraz, dava ve marka yenileme işlemleri markayı piyasada kullanmak değildir. Ciddi kullanım için tescilli mal veya hizmetin markayla ticari hayatta sunulması gerekir.

Tanınmış marka kullanılmasa da korunur mu?

Tanınmışlık, tescilli markayı SMK m. 9’daki kullanım yükümlülüğünden otomatik olarak muaf tutmaz. Tescilli mal ve hizmetlerde beş yıl ciddi kullanım bulunmuyorsa iptal gündeme gelebilir.

Marka iptal başvurusu öncesi stratejik kontrol

Marka iptal dosyalarında sonuca çoğu zaman “marka kullanıldı mı?” sorusundan önce şu ayrıntılar etki eder: doğru beş yıllık dönemin seçilmesi, tescil listesinin ürün bazında ayrıştırılması, kullanımın marka sahibine atfedilip atfedilememesi ve delillerin tarih–ürün–marka bağlantısının kurulması.

Başvurudan önce aşağıdaki sorulara net cevap verilmelidir:

• Markanın sicildeki tam tescil tarihi nedir?
• İptali istenen her mal ve hizmet hangisidir?
• Marka sahibi bu malların hangilerinde gerçekten faaliyet gösteriyor?
• Görülen kullanım markasal mı, yalnız ticaret unvanı kullanımı mı?
• Kullanım Türkiye’ye mi yöneliyor, yalnız yurt dışında mı gerçekleşiyor?
• Kullanıcı marka sahibi mi, lisans alan mı, bağımsız ve izinsiz üçüncü kişi mi?
• Faturalar marka ve ürünle nasıl eşleşiyor?
• Kullanım iptal tehdidinden önce mi başladı?
• Kısmi iptal talebi daha doğru ve savunulabilir mi?
• İptalin daha önceki bir tarihten itibaren etkili olması istenecek mi?

Bu teknik ayrımlar nedeniyle marka iptal başvurusu, yalnız sicil çıktısı eklenerek yapılan kısa bir talep olarak görülmemelidir. Özellikle bir ihtar, yayıma itiraz veya marka hakkına tecavüz davasıyla bağlantılı dosyalarda idari başvuru ile yargı stratejisi birlikte planlanmalıdır.

Marka sahipleri kullanmama nedeniyle iptal riskini nasıl azaltabilir?

Marka sahipleri her tescil için düzenli bir “kullanım dosyası” tutmalıdır. Bu dosyada yıllara göre faturalar, ürün kodu–marka eşleştirmeleri, ambalaj ve etiketler, kataloglar, reklamlar, internet satış raporları, ihracat evrakı, lisans sözleşmeleri ve lisans alanın satış belgeleri bulunmalıdır.

Tescil listesi fiilî iş modeliyle uyumlu değilse portföy gözden geçirilmeli; kullanılmayacak geniş mal ve hizmet listelerine dayanarak uyuşmazlık yaratmak yerine gerçekten kullanılan alanlar korunmalıdır. Marka farklı bir logo içinde kullanılacaksa tescilli işaretin ayırt edici karakterinin değişip değişmediği önceden değerlendirilmelidir.

Marka vekili ile periyodik portföy denetimi yapılması, beş yıllık süre dolmadan kullanım eksiklerinin fark edilmesini ve delillerin sonradan oluşturulmaya çalışılması yerine ticari faaliyet sırasında doğal biçimde arşivlenmesini sağlar.

Sonuç: Markanın iptali dosyalarında belirleyici olan gerçek ticari kullanımdır

Marka tescili, kullanılmayan bir işareti süresiz olarak başkalarına karşı ileri sürme yetkisi vermez. Markanın beş yıl boyunca tescilli olduğu mal veya hizmetlerde ciddi biçimde kullanılmaması, kısmen veya tamamen iptal sonucunu doğurabilir. Fatura, internet, sosyal medya, pazaryeri, katalog, ambalaj ve ihracat belgeleri tek tek değil, markanın gerçek bir pazar faaliyeti içinde kullanıldığını gösterecek bütünlükte değerlendirilir.

10 Ocak 2024 sonrasında yeni marka iptal taleplerinin TÜRKPATENT’e yapılması; başvurunun mal-hizmet bazında kurulmasını, delillerin süresinde ve düzenli sunulmasını, Kurum içi itiraz ile Ankara Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesindeki dava sürelerinin ayrı ayrı takip edilmesini gerektirir.

Bir markanın iptalini isteyen veya kendi markası hakkında iptal talebiyle karşılaşan işletmeler bakımından ilk inceleme; sicil kapsamı, beş yıllık dönem, fiilî ürün ve hizmetler, izinli üçüncü kişi kullanımları ve delil zinciri üzerinde yapılmalıdır. Ankara marka avukatı ve marka vekili desteği, özellikle TÜRKPATENT marka iptal başvurusu ile bağlantılı itiraz, tecavüz ve hükümsüzlük süreçlerinin birlikte yönetilmesinde önem taşır.

Markanın İptali Hakkında Sık Sorulan Sorular

1. Markanın iptali ne demektir?

Markanın iptali, geçerli tescilin tescilden sonra doğan bir nedenle tamamen veya belirli mal ve hizmetler yönünden sona erdirilmesidir. En yaygın iptal nedeni markanın beş yıl ciddi biçimde kullanılmamasıdır.

2. 5 yıldır kullanılmayan marka kendiliğinden düşer mi?

Hayır. Beş yıllık sürenin dolması markayı kendiliğinden sicilden silmez. İlgili kişinin TÜRKPATENT’e iptal talebinde bulunması ve Kurumun karar vermesi gerekir.

3. Beş yıllık süre başvuru tarihinden mi tescil tarihinden mi başlar?

Süre markanın tescil tarihinden başlar. Marka başvuru tarihi veya yenileme tarihi kullanmama bakımından yeni bir beş yıllık süre başlatmaz.

4. Marka bir dönem kullanılmış, sonra bırakılmışsa iptal edilebilir mi?

Evet. Markanın kullanımına kesintisiz beş yıl ara verilmesi de iptal sebebidir. Kesintinin ne zaman başladığı ve aradaki işlemlerin ciddi kullanım olup olmadığı incelenir.

5. Ciddi kullanım için yüksek ciro şart mıdır?

Hayır. Kanunda sabit ciro veya satış adedi yoktur. Sektör, ürünün değeri, pazarın büyüklüğü, kullanımın süresi ve ticari gerçekliği birlikte değerlendirilir.

6. Bir veya iki fatura marka kullanımını ispatlar mı?

Her dosyada aynı cevap verilemez. Faturalar gerçek, ilgili ürüne bağlı ve ticari koşullarla uyumluysa değer taşıyabilir; ancak iptali önlemek için düzenlenen birkaç göstermelik fatura genellikle yeterli değildir.

7. Faturada marka adı yer almıyorsa ne yapılmalıdır?

Faturadaki ürün kodu veya açıklama; barkod, katalog, stok kartı, sipariş ve markalı ambalajla eşleştirilmelidir. Marka ile satış arasındaki bağ açık bir delil tablosuyla gösterilebilir.

8. Sosyal medya paylaşımı marka kullanımı sayılır mı?

Paylaşım, kullanım delili olabilir; fakat tek başına logo göstermek çoğu zaman yeterli değildir. Gerçek sipariş, satış, ödeme ve teslim kayıtlarıyla desteklenmesi gerekir.

9. Pazaryerindeki ürün ilanı yeterli midir?

Yalnız ilan bulunması ürünün satıldığını kanıtlamaz. Sipariş raporu, fatura, ödeme, kargo ve müşteri teslimi gibi kayıtlarla birlikte sunulduğunda daha güçlü delil oluşturur.

10. Yalnız ihracat yapan marka sahibi kullanım yükümlülüğünü yerine getirir mi?

Marka Türkiye’de ihracat amacıyla ürün veya ambalaj üzerinde kullanılıyorsa evet. İhracat ve gümrük belgeleri ile markalı ürün bağlantısı kanıtlanmalıdır.

11. Bayi veya distribütörün kullanımı marka sahibine yarar sağlar mı?

Marka sahibinin izniyle gerçekleşen fiilî kullanım sahibin kullanımı sayılabilir. İzin ilişkisi ile gerçek satış veya hizmet faaliyeti birlikte ispatlanmalıdır.

12. Marka farklı bir logoyla kullanılıyorsa iptal edilir mi?

Tescilli markanın ayırt edici karakteri değişmiyorsa farklı yazı, renk veya tali şekil unsurlarıyla kullanım geçerli olabilir. Değişiklik tüketicinin algıladığı temel işareti başkalaştırıyorsa risk doğar.

13. Marka yalnız bazı ürünlerde kullanılıyorsa ne olur?

Kullanımı kanıtlanan ürünler bakımından tescil korunabilir; kullanılmayan mal ve hizmetler için kısmi iptal kararı verilebilir. Aynı sınıftaki bir üründeki kullanım bütün sınıfı korumaz.

14. Markanın ticaret unvanında bulunması yeterli midir?

Tek başına yeterli değildir. İşaretin ürün veya hizmetin ticari kaynağını gösterecek şekilde ambalaj, tabela, satış belgesi, reklam veya hizmet sunumunda kullanılması gerekir.

15. Kullanılmayan marka başka bir marka başvurusuna engel olabilir mi?

Sicilde kaldığı sürece engel yaratabilir. Ancak koşulları varsa kullanım ispatı talep edilebilir ve kullanılmayan markanın iptali için TÜRKPATENT’e başvurulabilir.

16. TÜRKPATENT marka iptal başvurusu kaç günde sonuçlanır?

Mevzuatta her dosya için sabit bir sonuçlanma günü öngörülmemiştir. Tebligat, savunma, ek süre, delil incelemesi ve itiraz aşamaları dosyanın süresini etkiler.

17. Marka sahibinin savunma süresi ne kadardır?

Tebliğden itibaren bir aydır. Bu süre içinde talep edilirse TÜRKPATENT en fazla bir ay ek süre verebilir; süresinde sunulmayan deliller dikkate alınmayabilir.

18. TÜRKPATENT’in iptal kararına itiraz süresi nedir?

Kararın bildiriminden itibaren iki ay içinde YİDK’ya itiraz edilir. YİDK’nın nihai kararına karşı da bildirimden itibaren iki ay içinde Ankara Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesinde dava açılabilir.

19. Markanın iptali geçmiş satışları ve sözleşmeleri etkiler mi?

İptal kural olarak talep tarihinden itibaren etkilidir; daha önceki tarih talep edilebilir. Ancak kesinleşmiş ve uygulanmış tecavüz kararları ile uygulanmış sözleşmeler için kanuni istisnalar vardır.

20. Marka iptal başvurusu yapmadan önce ihtar göndermek zorunlu mudur?

Hayır. Kullanmama nedeniyle iptal başvurusu için önceden ihtar zorunluluğu yoktur. Hatta ihtar, marka sahibinin yaklaşan başvuruyu öngörerek üç aylık şüpheli dönemde göstermelik kullanım üretmesine yol açabileceğinden strateji somut dosyaya göre belirlenmelidir.

21. Tanınmış marka kullanılmama nedeniyle iptal edilebilir mi?

Evet. Tanınmışlık, tescilli markayı kullanım yükümlülüğünden genel olarak muaf tutmaz. Tescilli mal veya hizmetlerde ciddi kullanım yoksa iptal gündeme gelebilir.

22. İptal başvurusu sırasında markanın devredilmesi süreci durdurur mu?

Hayır. İnceleme sırasında hak sahibi değişirse işlemlere sicilde yeni hak sahibi olarak görünen kişiyle devam edilir. Devir, başlamış iptal sürecini kendiliğinden sona erdirmez.

23. Aynı marka için birden fazla iptal sebebi ileri sürülebilir mi?

Evet. Somut olay destekliyorsa kullanmama, jenerikleşme veya yanıltıcı kullanım gibi birden fazla sebep aynı talepte ileri sürülebilir. Her sebebin vakıaları ve delilleri ayrı kurulmalıdır.

24. Marka iptal başvurusunda avukat veya marka vekili zorunlu mudur?

Türkiye’de yerleşik kişiler bakımından genel olarak zorunlu değildir; ancak mal-hizmet kapsamının belirlenmesi, delil planı, süreler ve bağlantılı uyuşmazlıklar teknik uzmanlık gerektirir. Türkiye’de yerleşik olmayan kişiler için SMK’daki vekille temsil kuralları ayrıca dikkate alınmalıdır.

İlgili içerikler

• Marka Tescili Nedir, Nasıl Yapılır? 

Mevzuat ve karar kaynakları

• 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu
• 15 Mart 2025 tarihli Yönetmelik değişikliği duyurusu
• TÜRKPATENT 2025 Faaliyet Raporu
• TÜRKPATENT marka bilgi ve kullanım ispatı kaynakları
• TÜRKPATENT güncel marka işlem ücretleri
• YİDK ve nihai karara karşı dava yolu bilgisi
• UYAP Mevzuat ve İçtihat Programı

Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Marka iptali dosyalarında tescil tarihi, mal-hizmet listesi, kullanım biçimi, delil dönemi ve bağlantılı uyuşmazlıklar somut olay özelinde incelenmelidir.